नयाँदिल्ली । बेलायतका राजकुमार विलियम र राजकुमारी केट तीनदिने औपचारिक भ्रमणका क्रममा भारत पुगेका छन्। नोभेम्बर १६ देखि सुरु भएको भ्रमणको मुख्य उद्देश्य वातावरण संरक्षणमा नवीन प्रविधि र समाधानलाई प्रोत्साहन गर्नुका साथै बेलायत र भारतबीचको व्यापारिक, कूटनीतिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउनु हो।
राजकुमार विलियम र राजकुमारी केट सोमबार मुम्बई पुगेका थिए। सन् २०१६ पछि भारतको यो उनीहरूको दोस्रो औपचारिक भ्रमण हो। भ्रमणका क्रममा उनीहरूले वातावरणीय नवप्रवर्तन, दिगो विकास, युवा नेतृत्व, क्रिकेट, फेसन र भारतीय चलचित्र उद्योगसँग सम्बन्धित विभिन्न कार्यक्रममा सहभागिता जनाइरहेका छन्।
मुम्बईमा विश्वकै वातावरणीय नवप्रवर्तनलाई सम्मान
भ्रमणको सबैभन्दा महत्वपूर्ण कार्यक्रम नोभेम्बर १७ मा मुम्बईमा सम्पन्न छैटौँ ‘अर्थसट पुरस्कार’ समारोह थियो। राजकुमार विलियमले सन् २०२० मा स्थापना गरेको यस पुरस्कारले जलवायु परिवर्तन, प्रदूषण, वन तथा जैविक विविधता संरक्षण र समुद्री वातावरणका चुनौती समाधान गर्ने नवीन योजनालाई प्रोत्साहन गर्दै आएको छ।
यस वर्षको समारोह अहिलेसम्मकै ठूलो संस्करण बनेको आयोजकले जनाएको छ। समारोहमा करिब पाँच हजार अतिथि सहभागी भएका थिए। विभिन्न १६९ देशबाट प्राप्त करिब सात हजार प्रस्तावमध्ये छनोट भएका १५ अन्तिम प्रतिस्पर्धीबाट पाँच विजेता घोषणा गरिएको थियो।
प्रत्येक विजेताले आफ्नो परियोजना विस्तार तथा कार्यान्वयनका लागि १० लाख पाउन्ड पुरस्कार प्राप्त गरेका छन्।
यस वर्षका पाँच विजेता हुन् :
-
भुटान: दक्षिण एसियाका नदी प्रणाली र जलस्रोत संरक्षण।
-
PFAS-Free France: स्वास्थ्य तथा वातावरणलाई असर गर्ने स्थायी रासायनिक पदार्थविरुद्ध अभियान।
-
Niue Ocean Wide Trust: समुद्री वातावरण तथा महासागर संरक्षण।
-
Mahindra Last Mile Mobility, भारत: विद्युतीय तीनपाङ्ग्रे सवारी साधनको विस्तार।
-
Ørsted, डेनमार्क: समुद्री वायु ऊर्जामार्फत स्वच्छ ऊर्जा उत्पादनको प्रवर्द्धन।
समारोहमा भारतीय क्रिकेटका दिग्गज सचिन तेन्दुलकर, अभिनेत्री आलिया भट्ट, सोनम कपूर, अभिनेता रामी मलेक तथा फिल्म निर्माता करण जोहरलगायतका व्यक्तित्व सहभागी भएका थिए। बेलायती पप समूह ‘टेक द्याट’ले पनि भारतमा पहिलोपटक प्रस्तुति दिएको थियो।
क्रिकेटदेखि बलिउडसम्म राजपरिवारको सहभागिता
भारत भ्रमणका क्रममा विलियम र केटले मुम्बईमा स्थानीय बालबालिकासँग सडक क्रिकेट खेलेका थिए। उनीहरूले मुम्बईको दिगो यातायात प्रणाली र मेट्रो सेवाबारे पनि जानकारी लिएका थिए।
त्यसैगरी भारतीय परम्परागत कला, कपडा निर्माण र हस्तकलालाई प्रवर्द्धन गर्ने चाणक्य स्कुल अफ क्राफ्टको भ्रमण गरेका थिए। त्यहाँ महिलाहरूलाई परम्परागत सीप र हस्तकला तालिम दिइँदै आएको छ।
बुधबार भ्रमणको तेस्रो दिन राजकुमार विलियमले मुम्बईस्थित धर्मा प्रोडक्सन्सको भ्रमण गरेका थिए। फिल्म निर्माता करण जोहर, अभिनेता सैफ अली खान र अभिनेत्री करिना कपुरले उनलाई स्वागत गरेका थिए। भारतीय चलचित्रको विश्वव्यापी प्रभाव र बेलायत–भारतबीच चलचित्र तथा सिर्जनात्मक उद्योगमा सहकार्यका सम्भावनाबारे छलफल भएको थियो।
यसैबीच, राजकुमारी केटले मातृ तथा बाल स्वास्थ्य सेवासम्बन्धी अस्पतालको भ्रमण गरी स्वास्थ्यकर्मीहरूसँग भेट गरेकी थिइन्।
मोदीसँगको भेटवार्तामा बेलायत–भारत सम्बन्ध प्राथमिकतामा
तीनदिने भ्रमणको अन्तिम चरणमा राजकुमार विलियम र राजकुमारी केटले नयाँदिल्लीमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ।
किङ्सिङ्टन प्यालेसका प्रवक्ताका अनुसार बेलायत र भारतबीच व्यापार, लगानी, रक्षा, सुरक्षा, प्रविधि, शिक्षा तथा संस्कृतिजस्ता क्षेत्रमा गहिरिँदै गएको सम्बन्धलाई भेटवार्ताले थप मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
सन् २०१६ को भारत भ्रमणका क्रममा पनि विलियम र केटले मोदीसँग भेट गरेका थिए। यसपटकको भेट भने उनीहरूका शाही जिम्मेवारी र अन्तर्राष्ट्रिय भूमिकाको विस्तारसँगै दुई देशबीचको सम्बन्धलाई थप उच्चस्तरमा पुर्याउने अवसरका रूपमा हेरिएको छ।
जलवायु परिवर्तन र दिगो विकासमा साझा सहकार्य
बेलायत र भारतबीचको सहकार्यमा जलवायु परिवर्तन तथा स्वच्छ ऊर्जा महत्वपूर्ण विषय बनेका छन्। दुवै देशले सन् २०३५ सम्मको साझा दृष्टिकोणअन्तर्गत प्रविधि, लगानी, शिक्षा, सुरक्षा र स्वच्छ ऊर्जामा सहकार्य विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै आएका छन्।
भारतमा आयोजना गरिएको अर्थसट पुरस्कार समारोहले वातावरण संरक्षणलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राख्दै नवीन समाधानलाई आर्थिक तथा संस्थागत सहयोग उपलब्ध गराउने उद्देश्य राखेको छ।
राजकुमार विलियमले वातावरणीय चुनौती गम्भीर भए पनि तिनको समाधानका लागि मानिसहरूको सिर्जनशीलता, लगनशीलता र नवीन सोच उत्तिकै शक्तिशाली रहेको सन्देश दिएका छन्।
बेलायती राजपरिवारको यो भ्रमण औपचारिक कूटनीतिक कार्यक्रमभन्दा बाहिर गएर वातावरण संरक्षण, सांस्कृतिक आदानप्रदान र जनस्तरको सम्बन्ध विस्तारमा केन्द्रित देखिएको छ। प्रधानमन्त्री मोदीसँगको भेटपछि भ्रमणले बेलायत–भारत सम्बन्धमा कस्तो थप सहकार्यको बाटो खोल्छ भन्ने चासो बढेको छ।